Alt�nyayla ve �evresi Yard�mla�ma ve Dayan��ma K�lt�r Derne�i, Harmandal�, Ta�l�h�y�k, K�z�lh�y�k, K�rk��yurt, Mutubey, Tahtyurt, G�zelo�lan, G�m��di�in, Do�up�nar, Ba�yayla, Ba��ren, Pa�ak�y, Serinyayla, Yass�p�nar, Asmaba�, Ball�k, �atak, ��rten, K�z�lyaka, Sivas, Sivas �airleri, A��klar, A��klar Diyar�, Alt�nyayla �airleri | Bu web sitesi Weby�net S�r�m 4.0 ile haz�rlanm��t�r.

Sivas Halk Oyunlar� “Halay” grubuna girmekte ve günümüzde halaylar�n merkez bölgesi Sivas say�lmaktad�r. Halaylar �ç Anadolu Bölgesi`nin bir bölümü ile Güneydo�u Anadolu Bölgesi`nde oynanmaktad�r. (Çorum, Diyarbak�r, Bitlis, Bingöl) Bu yörelerde halay kelimesi; alay, aley, haley olarak de�i�ik biçimlerde kullan�lmaktad�r. Birlik ve beraberlik, dayan��may� ifade etmektedir. Halaylar, as�rlardan beri gelen karakteri ve yap�s� itibariyle alelade e�lence oyunlar�ndan ayr�lan sosyal ya�ant�n�n jest, mimik ve figürlerle ifadesidir.

Sivas Halaylar� içe dönük yap�s�yla di�er illerimizden ayr�lmaktad�r. Oyun düzeni, oyun formlar�, dizili�leri, oynan�� ekli di�er halaylara pek benzememektedir.

Sivas K�z ve Erkek oyunlar� kendine has tavr�, üslubu, estetik güzelli�i bak�m�ndan göz kama�t�r�c�d�r. K�zlar ve erkekler ayr� ayr� halay çekmektedir. Alaca (karma) dizili� Sivas yöresinde görülmemektedir. Baz� oyunlar alaca dizi �eklinde kapal� mekanlarda, aile içerisinde oynanmaktad�r.

K�z ve erkek oyunlar�nda ba�taki oyuncuya “Halay Ba��” veya “Ba� çeken” sondaki oyuncuya “pöççük” veya “pöçük” ismi verilmektedir. Halaylar� erkekler mendille, bir sava�, dö�ü� an�ndaki hareketi canland�r�r gibi k�l�ç, de�nek kullan�yormu�cas�na çevirirler. Kad�nlar krep kullanmaktad�r. Sivas halaylar�nda oyuncu say�s�nda s�n�rlama görülmemektedir. Ancak; oyunlar�n zorlu�u dikkate al�nd��nda 7-12 ki�i aras�nda çok rahat oynand�� görülmektedir. Erkek oyunlar� genellikle dü�ün ve e�lencelerde oynand��ndan aç�k hava tercih edilmektedir. Bunun için Sivas halaylar� meydan ve harman oyunlar� olarak an�lmaktad�r. Oyunlara e�lik eden mahalli çalg�; davul, zurnad�r. Kaba zurna tercih edilmektedir. Bazen ince sazla da oynanmaktad�r.

Sivas halaylar� genellikle 2-4 bölümden meydana gelmektedir. Bu bölümler; 1. A��rlama, 2. Yanlama (S�k��t�rma), 3. Tek ayak (Oynatma), 4. Hoplatma (Yeldime, tezleme) ismini almaktad�r. Her bölümde figürler ve musiki de�i�mektedir. Oyunlar a��rdan ba�lay�p, gittikçe tempo artarak h�zlanmakta, hoplatma bölümünde co�ku doruk noktas�na ula�maktad�r.

A��rlama, aczin ve çaresizli�in; yanlama, birlik, beraberli�in; hoplatma, sevincin, mutlulu�un ve zaferin ifadesidir.

Sivas halaylar�n�n bir di�er özelli�i, bilinen bütün oyun formlar�n�n kullan�lmas�, sergilenmesidir. (S�r, düz dizili�, hilal veya yar�m ay, halka dizili�i) Yüzy�llar önce, bilinmeyen halk sanatç�lar� sanki bilinçli olarak Sivas halaylar�nda koreografik düzenini olu�turmu�lard�r. Bu sebeple oyunlar Türkiye genelinde bozulmadan otantikli�ini muhafaza ederek ya�at�lmas� bak�m�ndan da dikkate de�er bulunmaktad�r.

Sivas yöresi oyunlar�nda tabii faktörlerin hepsi görülmektedir. Çiftçilik, i� tabiattaki bitkiler, hayvan taklidi oyunlar�n ortaya ç�kmas�nda ve oynanmas�nda etkili olmu�tur.

Halay Türleri

1. Erkeklerin oynad�� halaylar

Yöre oyunlar�n�n tüm karakteristik özelliklerini ta��yan as�l halaylard�r. Figürlerin zenginli�i, hareket kabiliyetinin üstünlü�ü, duygu ve dü�üncenin ince estetik bir biçimde, belli bir eda ile icra edilmesi, oynayan�, seyredeni co�turmaktad�r. Erkek halaylar�; Sivas Halay�, Köy A��rlamas�, Abdurrahman Halay�, K�z�k, Kark�n (Gark�n) vb.

2. K�zlar�n oynad�� halaylar

Erkek oyunlar�na göre daha kolay oyunlard�r. Türkülü (çevirmeli), türküsüz olarak oynanmaktad�r. Hareketler daha yumu�akt�r. K�z halaylar� : Han�mesme, Sar�k�z, Yanlama, Karamuk, Mad�mak, P�nar�nba�� vb.

Sivas yöresinde halk oyunlar� k�yafetleri yörelere göre çe�itlilik arzetmektedir. Erkekler; yemeni, aynal� çorap (yün), z�vga, �al, yelek, gömlek, köstek (bazen fes tak�ld�� üzerine hindi, yazma sar�ld�� da görülmektedir.)

K�zlar; üçetek, �alvar, çorap, i�lik (gömlek), önlük, pöçüklük (arkal�k), yanba�, çar�k, fes, tepelik, pullu yazma (bazen kemer tak�ld�� da görülmektedir.)

Sivas Halaylar� isimlerini bazen oynanan yörenin, ilçe ve köyün ismini almaktad�r. (K�z�k, Kark�n) Bazen insan isimlerinden (Abdurrahman), bitkilerden (mad�mak, karamuk) bazen de hayvan isimlerinden (çekirge, horoz, kartal, turnalar) son bölümdeki oyunlar taklidi oyunlard�r.

Sivas Yöresinde Oynanan Halk Oyunlar�

Sivas Halay�, Köy A��rlamas�, Abdurrahman Halay�, Karahisar, Temüra�a, Harami, Ho� Bilezik, Özenteki, Tamzara, Sar�k�z, Kark�n Halay�, K�z�k Halay�, Kabak Halay�, Kartal Halay�, Sallangel, Ahçik, Maro, Yanlama, Tozan Halay�, Arnavut Halay�,Çekirge Halay�, Han�m Esme, Hayda Bico, Ters Bico, horhon Bico, Çedene, Çemberim, Karamuk, Mad�mak, Turnalar, P�nar�nba��, Çökelek, Köy �� Halay�, Karaduman, �eyhani, Nenni Nenni, Dik Oyun, Deveci Emmi, Kol Oyunu, Meral Halay�, Ellik, Samahlar, Omuz Halay�, Garipler Semah�, Ire�van, Pabuç Çitir, Kafe Çeçen, Onba�� Oyunu.